PESACH 5762 / 28 MAART 2002

SHABBAT CHOL HAMO’EED – 30 MAART 2002

ARTIKEL 1

HET VOORWOORD VAN DE LUBAVITCHER HAGGADA

Voorjaar roept de geest op van een frisse bries, blauwe hemel en versterkende zonneschijn. De grond is ontdooid, bloemen ontluiken, bomen staan in bloei, vernieuwing weerklinkt door de wereld.

Dit patroon reikt tot in de menselijke sfeer. Voorjaar is een tijd van herleving, wanneer nieuw leven en vitaliteit bloeien. Ontspannen en met natuurlijke vreugde openen wij onszelf voor nieuwe ervaringen.

Pesach is chag ha’aviv, het feest van het voorjaar, een tijd waarin beide, individuelen en volk als geheel, gevoelens van vernieuwing ervaren. En inderdaad impliceert de naam Pesach, "sprong, verspringen ", wat betekent een sprong vooruit naar een nieuw referentiekader.

Pesach herdenkt de uittocht van Egypte. Maar de Joodse feesten zijn meer dan alleen maar het herdenken van historie, zij brengen historie tot leven. Door de viering van het feest, wordt de zelfde spirituele kracht die het feest voortbracht, opnieuw benadrukt en gereflecteerd in de besloten wereld van onze zielen.

In spirituele zin heeft iedereen van ons zijn eigen Egypte. Mitzrajiem, het Hebreeuwse woord voor Egypte, is gerelateerd aan het Hebreeuwse woord Meitzariem, ( begrenzing, limitatie). Op Pesach laten we de krachten achter ons welke onze geest begrenst en beginnen een nieuwe fase van G’ddelijke dienst.

EEN STIMULERENDE EMOTIE

De vijftiende Niesan, de datum van de uittocht, blijft voor eeuwig de symbolische begintijd van onze vrijheid, de tijd waarin we potentiële vernieuwing verkrijgen zoals boven is beschreven.

Ondanks echter, dat dit potentieel is verleend, kunnen wij dit gevoel niet uiten op bevel en louter de begindatum zal het noodzakelijke niet oproepen om het te ervaren.

Wat zal de gevoelens van vernieuwing inspireren? Een gecreëerde vastgestelde orde, specifiek voor dit doel. Dit is de intentie van de mitzwot die zijn opgelegd om Pesach in acht te nemen : onze huizen ontdoen van chameets ( brood en andere rijsmiddelen ), het eten van matsa en het verhaal vertellen van de uittocht.

Deze mitzwot creëren een effect dat leidt naar het uiten van de bovengenoemde gevoelens.

Dit is het doel van de Seideravond. Het woord Seider betekend "orde"; het is een volgorde van voorlezingen en handelingen met de intentie om te sturen naar een spirituele ervaring.

De Haggada leid ons door deze vastgestelde ervaringen. Het is een klassieke tekst; de hoofdlijnen zijn opgenomen in de Mishna ( Mondelinge Thora ) ( Pesachiem, hfst. 10 ).Door de eeuwen heen is het door alle vier types van zonen waaruit ons volk bestaat gekoesterd.

Als gevolg van de omzwervingen van het Joodse volk van land naar land, onderging de Haggada enige veranderingen. De tekst en de basis uitvoeringen bleven echter behouden zonder substantiële veranderingen, alleen zijn er kleine verschillen met de huidige tekst en de gequoteerde tekst in de Mishna en praktisch geen verandering met de tekst die werd gebruikt door de Geonim van de begin-Talmoedische era. Maar in elke generatie hebben gemeenschappen commentaar en gewoonten toegevoegd die een unieke karakteristiek verleenden zonder de standaard tekst te niet te doen. De spirituele aspiraties van elke Joodse gemeenschap werd vaak gereflecteerd door het inzicht welke zijn leiders deelden in verband met Pesach.

EEN DROOM WORDT PRAKTISCHE WERKELIJKHEID.

Er is geen chassied die er niet van droomt om aan de Sedertafel te zitten van zijn Rebbe. Het doel van het commentaar tot deze Haggada is om een hoogst mogelijke ervaring dichterbij te brengen door de inzichten te delen van de Baal Shem Tov, De Maggid van Mezeritch en de zeven Lubavitcher Rebbes, en hun te presenteren als " Levend Thora" waarheden waaraan een persoon zich kan relateren en richten. Daar het uitdrukkelijke oogmerk van deze tekst is om de leerstellingen van de Lubavitcher Rebbes over te brengen, mogen bepaalde gedeelten van dit commentaar alleen toegankelijke zijn voor diegenen die ervaring hebben in hun stijl en gedachtengang.

Desalniettemin, sinds aanreiken en overbrengen een fundamenteel onderdeel is van de Lubavitcher levensstijl, moet de moeite genomen worden voor meer toegankelijkheid naar diegene toe die niet zo eigen zijn met de manier van denken. Een gevarieerde presentatie van ideeën van de toepassingen en een overbrenging in termen dat het niet lezenswaardig beperkt is.

BRONNEN EN GEBRUIKEN

De tekst van de Lubavicher Haggada is oorspronkelijk samengesteld door de Alte Rebbe, Rabbi Shneur Zalman van Liadi, als onderdeel van zijn Siddoer ( de geordende gebeden voor het hele jaar ), gepubliceerd in 1803.Zijn doel was om de Kabbalistische leerstellingen van Rabbi Isaak Luria, Ha Ari Zal met de Talmoedische en Halachische bronnen ten aanzien van gebeden samen te voegen, met de intentie om een foutloze linguïstische tekst voort te brengen, nauwgezet vasthoudend aan de Hebreeuwse grammatica en zinsbouw.

Tezamen met de tekst voegde Rabbi Shneur Zalman bepaalde instructies toe. Deze waren toegevoegd en in bepaalde gevallen geamendeerd door de Rebbe om de heersende Lubavitcher gebruiken weer te geven. Deze instructies werden voor het eerst gepubliceerd in zijn editie van de Haggada, Haggada Shel Pesach im Likkoetei Taámim U’Minhagiem ( De Haggada van Pesach met een verzameling van verklaringen en gebruiken.

Vele van deze gebruiken of gewoontes zijn minhag beis harav, de huishoudelijke gewoontes van Rebbe. Er waren tijden dat zulke gewoontes exclusief waren voor de Rebbes en niet de intentie hadden te worden gevolgd door anderen, B.v. ( het nemen van een zilver presenteerblad voor matzot ), in vele gevallen echter werden de gewoonten van de Rebbes de gewoonten van de chassidiem.

Ter onderscheiding van deze aard gebruiken refereren wij hen met de term " de heersende Lubavitcher gewoonte ".

VAN VERLOSSING NAAR VERLOSSING

De Profeet belooft ( Micha 7:15 ), "Zoals in de dagen van jullie uittocht van het land Egypte, zal Ik wonderen laten zien [aan het volk]". Wat de vraag is, ( Zohar lll, 176a ) aangezien de Joden Egypte in een één dag verlieten, waarom gebruikt de Profeet het woord "dagen"? Het is verklaard dat de uittocht van Egypte een kanaal heeft geopend niet alleen voor de verlossing van Egypte, maar voor alle volgende verlossingen die het Joodse volk zal ondervinden, meegerekend de uiteindelijke verlossing geleid door Mashiach. De gehele periode voorafgaand aan de komst van Mashiach wordt dus gerefereerd als "de dagen van jullie uittocht van het land Egypte." In deze context IS DE SEIDER NIET ALLEEN HERBELEVEN VAN DE UITTOCHT VAN EGYPTE, MAAR EEN VOORPROEF OP DE KOMST VAN HET KOMEN VAN MASHIACH.

Dit gegeven is verbonden met de inhoud van deze Haggada. In een befaamde brief, ( Ben Poras Yosef / Keser Shem Tov ) verhaalt de Baal Shem Tov dat hij een visioen had van Mashiach, en hem vroeg, "Wanneer komt u ?" Mashiach antwoordde, "Wanneer de onuitputtelijke bron van je leer wijd verspreid zal zijn."

De leer van de Baal Shem Tov werd overgedragen en versterkt door de Maggid van Mezeritch en zijn studenten en in het bijzonder, door het uniek innerlijke inzicht van Rav Shneur Zalman van Liadi en de aansluitende Rebbes van Lubavitch-Chabad. Deze anthologie van hun inzichten vormen samen de verspreiding van de Baal Shem Tov’s gedachten en bespoedigen de komst van MASHIACH.

ARTIKEL 2

DE VIJFDE ZOON

De handelingen van de Seider en het voorlezen van de Haggada is in wezen, en in het bijzonder, altijd gericht op kinderen, " En je moet je zoon op die dag vertellen en zeggen" ( Exodus, 13,8 ). Veel van onze gebruiken aan de Seidertafel waren met de duidelijke intentie om de aandacht van het kind op te wekken. En de verschillende wijze van educatie die nodig zijn voor verschillende karakters zoals die zijn beschreven in de passages van de Haggada over de vier types van zonen, de wijze, de slechte, de simpele en de gene die niet weet te vragen. Maar er is een vijfde zoon, een veel meer problematischer zoon. Er is een zeer goede reden waarom hij niet expliciet genoemd wordt in de Haggada. Want hij is de afwezige zoon.

Hoewel de "vier zonen"verschillend reageren ten aanzien van de Seider, hebben zij een ding gemeen. Zij zijn aanwezig. Zelfs de zogenaamde "slechte" zoon is daar en neemt actief deel, anders denkend, maar geïnteresseerd en begaan in het joodse leven om hem heen. Dit rechtvaardigt de hoop dat hij eens tot een "wijs" besef zal komen en dat alle Joodse kinderen de Seider consciëntieus en geëngageerd zullen bijwonen.

Jammer genoeg is er in onze tijd een ander Joods kind, het kind dat opvalt door afwezigheid, die totaal geen interesse heeft in Thora en Mitswot, die zelfs geen enkele notie heeft van de Seider en de mirakelen die het verhaalt.

Dit is een ernstige uitdaging die onze gehele aandacht zou moeten vergen lang vóór Pesach en de Seideravond, want geen enkel Joods kind zou opgegeven en vergeten moeten worden. We moeten al het mogelijke doen om een verloren kind te redden en het terug brengen naar de Seidertafel.

Om deze situatie voor te zijn, moeten wij de oorzaak weten.

Deze zaak heeft te maken met een mis opvatting of verkeerde analyse van het begrip moderne tijd en mondainiteit. Zichzelf een minderheid vindend en de daar uit voortkomende maatschappelijke problemen, hebben sommigen ouders het idee, welke zij overbrengen naar hun kinderen, dat assimilatie de oplossing is. Maar in hun poging om de Joodse wijze van leven te verlaten, creëren zij in hun zelf een spiritueel conflict. Zij waren er van overtuigd om hun kinderen te sparen voor spanningen van onderlinge verdeeldheid; om hun desertie van het Joods erfgoed te rationaliseren overtuigen zij zich zelf en hun kinderen dat het leven van Thora en Mitswot niet meer past in deze tijd van Globalisatie.

Door deze houding hopen de ouders hun kinderen te verzekeren van een pluralistisch en materialistisch modern leven. Maar wat voor soort leven zal het zijn, als de ziel is opgeofferd voor de materiele voordelen van deze wereld?

En wat zij dachten te zijn een "vlucht naar de vrijheid" blijkt later, bij nader analyse, een vlucht te zijn naar slaafse imitatie.

Het feest van Pesach en de verlossing die het herdenkt, zijn tijdige herinneringen dat Joods overleven niet ligt in het imiteren van de niet – Joodse omgeving, maar in de getrouwheid van onze traditie en onze religieuze roeping.

Onze voorvaderen in Egypte waren een kleine minderheid en zij leefden onder zeer moeilijke omstandigheden. Maar, zoals de Rabbijnen ons zeggen, zij hielden vast aan hun identiteit als joden, en hielden hun uniekheid in stand, en bewaarden hun traditie zonder verontrusting of schaamte. Dit was wat hen deed overleven en hun vrijheid verzekerden van alle vormen van fysieke en spirituele tirannie…

Er is geen plaats voor hopeloosheid in een Joods leven en geen enkele Jood zal ooit worden opgegeven als zijnde een hopeloos geval.

Door begaanheid en naastenliefde( Ahavat Jisrael ) kan zelfs een "verloren " generatie terug worden gebracht naar de liefde van G’D ( Ahavat HaShem) en liefde voor Thora ( Ahavat HaThora ); niet alleen behorend tot de gemeenschap van de "vier zonen"maar voor allen tijden thuis zijn in de rangen van de "wijze"zoon…

Moge het samenkomen van deze "verloren stammen van Israël" aan de Seidertafel, de ware en complete verlossing van ons volk bespoedigen en alle andere volkeren van deze schepping, door de snelle komst van Mashiach in onze dagen.

GOED JOM-TOV,  CHAG PESACH  SAMEACH .

Geef een reactie