PARASHAT CHOEKAT

DE INZETTING (NUMERI: 19:1 – 22:1)

30 juni / 9 Tammoez 

Het moet het slechtste nieuws geweest zijn dat Mozes ooit hoorde: “daarom zult ge dit volk niet in het land brengen dat Ik hen heb gegeven”. Nadat hij gedurende een groot deel van zijn leven de Israëlieten uit de slavernij naar hun land had gebracht en na zoveel te hebben doorstaan onderweg, wordt de leider meegedeeld dat hij nooit het gedroomde land zal bereiken.
Wat was de oorzaak hiervan? Een incident bij de plaats Me-riva, of strijdwateren, in de woestijn van Tsin. Wat was de zonde die Mozes had begaan en waarvoor hij zo streng werd gestraft?

Generaties commentatoren hebben gepoogd deze vraag te beantwoorden. De negentiende-eeuwse geleerde S. D. Luzzato somt niet minder dan dertien verschillende “zonden” op die aan Mozes worden toegeschreven en die de Almachtige in Zijn oordeel zouden kunnen beïnvloed hebben. Hij besluit dat hij niet nog een andere zonde aan de arme Mozes zal toekennen. Ook wij zullen zeker niet nog een zonde aan de lijst toevoegen: veeleer willen wij pogen om op basis van verschillende teksten en commentaren een overtuigend beeld te schetsen.
Er zijn heel wat aanwijzingen dat Mozes, de grote en ervaren leider, zijn greep op het volk verloren had. De beslissing dat hij opzij zou treden voor een nieuwe leider is geen straf, maar veeleer het onder ogen zien van een feit. Pijnlijk als het was, moest het vooruitzicht van zijn aftreden worden aanvaard.

Het gebeurde allemaal na de dood van Mirjam. Voor Mozes betekende het verlies van zijn zus een geweldige slag. Slechts nu was hij er zich van bewust hoe afhankelijk hij wel was van zijn grote zus, degene die met een bezwaard hart bij de rivier had gestaan om zich ervan te verzekeren dat haar broer niet zou verdrinken. Wellicht had hij tot haar dood zich niet gerealiseerd hoezeer hij in de onderhandelingen met het volk en de wereld de steun van zijn nabije familiekring nodig had. Ze hadden een natuurlijk trio gevormd: Mirjam, Aharon en Mozes.
Mirjam sterft en het eeuwige probleem van het ernstige watertekort duikt weer op (Num. 20,1-2). Voor de eerste keer in zijn carrière weet Mozes niet hoe hij de crisis het hoofd moet bieden. Geconfronteerd met heftige betogingen keert hij terug in zijn tent en ,werpt zich ter aarde” (v. 6). Te onzeker om het volk tegemoet te treden, trekt hij zich terug in de afzondering van zijn tent. De Almachtige echter beveelt hem de staf op zich te nemen en terug te denken aan de dagen van zijn jeugd toen hij met de staf in de hand elke crisis wist te overwinnen. Hij moet spreken tot de rots opdat er water uit zou stromen (v. 8). Mozes begrijpt evenwel de opdracht verkeerd. In plaats van zich een waardig leider te tonen, ontsteekt hij in woede en beledigt het volk. “Luistert, opstandelingen!” En in dezelfde stemming maakt hij een andere fout, deze keer een onvergeeflijke. In plaats van tot de rots te spreken, slaat hij erop.

Daarop volgt het vreselijke verdict: �Gij zult het volk niet in het land binnen leiden” (v. 12). Mozes die begon met de twistende Israëlieten te vermanen: ,Waarom slaat ge uw kameraad” (Ex. 2, 13), eindigt met een rots te slaan. Mozes die in het verleden stormachtige situaties het hoofd wist te bieden, loopt nu weg en werpt zich ter aarde. Mozes die eens een voorbeeld was van hoe men zijn kudde stevig, maar met respect behandelt, laadt nu beledigingen op zijn volk. Hij kon geen leider meer zijn. Hij zou het volk niet in het land brengen.

Mozes, zo wordt ons verteld (Num. 20, 1 1) slaat de rots, “tweemaal”. lederen kan een fout maken in een uitbarsting van woede, maar als �hij in herhaling valt, dan kan hij geen leider meer zijn�. Aharon die passief bleef gedurende dit incident wordt ook gestraft en kan het land niet binnentrekken.Toen Mozes voor het eerst op de rots sloeg, had hij zijn broer op zijn fout kunnen wijzen en hem kunnen vragen niet nogmaals te slaan. Toen Mozes echter de rots voor de tweede maal sloeg kon Aharon niet meer zeggen: “Ik wist het niet”. Omdat hij geen protest aantekende, werd hij tot een medeplichtige die overeenkomstig werd gestraft.

Geef een reactie