DE KIDDOESH PLECHTIGHEID

De vrijdagavond is niet alleen het begin van de rustdag, maar heeft ook zijn eigen bijzondere betekenis. Ieder uur van de eraan voorafgaande middag geeft een ander niveau aan van een emotioneel sterk geladen overgang van de zes werkdagen van de week naar de Sjabbat. De avond die voorafgaat aan de heilige dag is daardoor op zichzelf zowel een hoogtepunt als een uiteindelijk overgangsstadium naar de volle betekenis van de dag, als een afsluiting van de week en als een overgang naar een hoger bestaansniveau dat uitstijgt boven de zes dagen van aktie, boven de tijd.

Dit hogere niveau van de Sjabbat is verbonden met de goddelijke verschijning in de Sefiera van Malchoet (koninkrijk) [zie studie Kabbala en Chassidisme op deze website], dat de Sjechiena (aanwezigheid van God) vertegenwoordigt en evenals de totaliteit, het ontvangststation dat alles opneemt wat gebeurt en ook verbonden is met de eerste Sefiera,de kroon. Daardoor kan de kwaliteit van de vrijdagavond, die de opsomming is van het werk en de gebeurtenissen in de tijd, ook een voorbereiding zijn voor de verschijning van de Sjabbat als de kroon en het begin van de tijd. De Sefiera van Malchoetof de Siechiena vertegenwoordigt de goddelijke macht zoals die in werke-lijkheid wordt geopenbaard en in een oneindige verscheidenheid van wegen en middelen werkzaam is. Hij heeft zeventig namen, die ieder een ander aspekt uitdrukken, een ander gezicht van deze alles omvattende Sefiera. Want Malchoet is de zevende van de lagere Sefierot enomvat, als de laatste, in zichzelf alle tien Sefierot. Met andere woorden: het drukt alle Sefierotuit, ieder in zeven verschillende vormen.

Daardoor is zeventig het sleutelgetal voor het ontvouwen van het ritueel van de avond die gewijd is aan Malchoeten aan de Sjechiena dieMalchoet vertegenwoordigt.

Alle verschijningen van de Sjechiena hebben gemeen dat zij een bepaald aspekt van het vrouwelijke vertegenwoordigen. Als gevolg daarvan zijn de symbolen en de inhoud van vrijdagavond altijd op het vrouwelijke gericht, met de nadruk op de vrouw zowel in haar universele betekenis als met betrekking tot het joodse gezin.

Als men op vrijdagavond een huis binnengaat, kan men zien hoe het woonhuis in een heiligdom is veranderd. De tafel met de challebroden en de brandende kaarsen roept de Tempel in herinnering, met de Menora en de toonbroden. De tafel herinnert ons aan het altaar in de Tempel, want het eten kan en moet een offerdaad worden. Anders gezegd: de relatie tussen de mens en het voedsel dat hij eet, wat tot uitdrukking komt in de bedoeling die achter het eten van voedsel ligt, komt overeen met de kosmische verbinding tussen het stoffelijke en het geestelijke zoals dat bij ieder offer op het altaar tot uitdrukking komt. Dit geldt in het bijzonder voor de Sjabbat wanneer het Sjabbatfeest het karakter krijgt van een heilige daad, een gemeenschappelijk samen-zijn, bij het doen van de mitswavan de eenheid van de ziel, het lichaam, het voedsel en de essentie van het heilige. Daarom staat tijdens de maaltijd altijd een zoutvaatje op tafel precies zoals zout op het heilige altaar moest staan als een teken van het verbond van zout. De kaarsen die door de vrouw des huizes worden aangestoken, benadruk-ken het licht van de Sjabbat, de heiliging van de dag en de speciale taak van de vrouw als vertegenwoordigster van de Sjechiena van Malchoet.Er zijn twee speciaal gevlochte witte broden, de challes (in sommige gezinnen worden twaalf challot gebruikt), die met een kleedje bedekt worden. Dit herinnert ook aan het manna, het brood dat uit de hemel kwam, dat op Sjabbat in een dubbele portie naar beneden viel, bedekt met een laagje dauw.

Als onderdeel van de voorbereidingen voor de Kiddoesh ceremonie (heiliging), zingen of zeggen de leden van het gezin een stuk uit Spreuken waarin de ‘esjet chajil’ bezongen wordt, ‘Een geweldige vrouw, wie zal haar vinden?’ (31, 10-31). Het lied waaruit waardering voor de vrouw, de moeder, de vrouw des huizes spreekt, heeft op deze vrijdagavond een dubbele betekenis, als lofzang op de vrouw des huizes en als verheerlijking van de Sjech’ena van Malchoet,die in zekere zin de moeder, de huishoudster van de wereld is. Hierna wordt Psalm 23 gezegd, waarin het vertrouwen in God wordt uitgedrukt. Daarna is men gereed voor de eigenlijke Kiddoesh plechtigheid.

Volgens de Halacha is de Kiddoesh de uitvoering van het vierde van de Tien Geboden: ‘Gedenk de Sjabbatdag door hem wijding te geven’. Aan het begin van de Sjabbatdag moet er een of andere daad van scheiding, van wijding plaats vinden om daarmee het verschil tussen de werkdagen en de heilige dag te benadrukken en om de ziel de gelegenheid te geven in een staat van innerlijke rust en geestelijke ontvankelijkheid over te gaan. Daarbij komt dat de woorden van de wijding ook bij het avondgebed en andere gelegenheden gezegd worden. Maar in het jodendom bestaat een algemeen principe dat abstrakte gebeurtenissen, processes en alles wat daartoe behoort zoveel mogelijk verbonden moeten worden met specifieke en duidelijk omschreven daden. Zo is de wijding van de Kiddoesh verbonden met het drinken van wijn, dat op zijn beurt weer een deel van een plechtigheid vormt die verbonden wordt met de Sjabbat wijnoffers van de Tempel.

————

De Kiddoeshbeker symboliseert het vat waaruit en waarin de zegenspreuk komt. De numerieke waarde van de letters in het woord voor beker (kos)is gelijk aan die van de letters in de naam van G`d die de G`ddelijke openbaring in de wereld, in de natuur en in de wet uitdrukt. In de beker wordt de overvloed uitgeschonken, de wijn die de macht van de zegening van het woord ‘wijn’ vertegenwoordigt. De getalswaarde ervan is zeventig en dat is ook de getalswaarde van de vrijdagavond. Wijn roept de overvloed op, de grote volkomenheid en macht. Rode wijn brengt in het bijzonder een bepaald aspekt van de Sefiera van Gewoeratot uitdrukking, dat ook een aspekt van strengheid en rechtvaardigheid heeft. Nadat men het grootste deel van de wijn in een beker heeft geschonken, wordt er wat water aan toegevoegd, symbool van dankbaarheid en liefde, om zo de juiste vermenging of harmonie te krijgen tussen Chessed en Gewoera. Nadat de beker, die nu het vat van wijding is dat de G`ddelijke overvloed bevat, gevuld is, neemt men de beker op een zodanige manier in de rechterhand dat de gekromde vingers die hem omsluiten lijken op en doen denken aan een roos met vijf bloembladeren. Want een van de symbolen van Malchoetis de roos. De wijnbeker, die de Sjechienauitdrukt, staat in het midden van de handpalm en wordt vastgehouden door de bloembladeren van de roos. Nu is de tijd aangebroken voor het reciteren van het eigenlijke Kiddoeshgebed.

De Kiddoesh bestaat uit twee delen. Het begint met dat deel uit de Thora (Genesis 2, 1-3), waarin de Sjabbat voor het eerst wordt genoemd. Daarna volgt een gebed dat door de wijzen speciaal is samengesteld voor Kiddoesh en waarin de verschillende betekenissen van de Sjabbat poetisch en nauwkeurig worden opgesomd. Tussen de twee delen in staat de zegen over de wijn of druivensap. In beide delen staan precies 35 woorden, in totaal 70, het getal voor de vrijdagavond. Voordat de eerste woorden uit de Thora gedeclameerd worden, worden er twee woorden toegevoegd – de laatste woorden van het voorgaande vers: ‘de zesde dag’ – omdat zij passen bij het reciteren van ‘Zo werden de hemel en de aarde voltooid . . . ‘ en omdat de eerste letters van deze woorden de afkorting vormen van de Heilige Naam. In dit eerste deel wordt de Sjabbat behandeld als de dag waarop de Schepping voltooid was en waarop G`d rustte. Het tweede deel dat door de wijzen uitgekozen is geeft uitdrukking aan een ander aspekt van de Sjabbat, de imitatie van G`d door Israel.

Voor het zegenen van de wijn wordt de aanwezigen met twee aramese woorden gevraagd klaar te zijn voor de zegening. De volgende woorden van de Kiddoeshdrukken de primaire elementen van de Sjabbat uit en de bijzondere relatie tussen de Sjabbat en het volk. Eerst komt de verklaring ‘Gezegend zijt Gij … door wiens gebeden wij geheiligd zijn’. Hiermee wordt tot uitdrukking gebracht dat de mitswaeen manier is om een niveau van heiligheid te bereiken, een weg tot G`d. Daarna vertelt het gebed over de uitverkorenheid van Israel en dit heeft tot gevolg dat Israel meer dan alle andere volkeren de taak op zich moet nemen de daad van de Schepping en de daaropvolgende rust en heiligheid voort te zetten. Daarna wordt de uittocht uit Egypte genoemd volgens de versie van de Tien Geboden in Deuteronomium (5, I 5). Daar herinnert de Sjabbat, als rustdag, aan de tijd van de slavernij in Egypte en wordt op een lijn gesteld met de G`ddelijke daad van bevrijding uit de slavernij en het verkrijgen van de verlossing. Daarom is de Sjabbat ook de wekelijkse dag van de vrijheid, waarbij de vrijlating en de uittocht uit Egypte wordt gevierd, evenals de opvatting van de verlossing die, als het einde der tijden, de Sjabbat van de wereld is.

Uit deze nadruk op de G`ddelijke keus en liefde en omdat het noodzakelijk is te begrijpen dat de mens tegenover G`d verplicht is door te gaan met scheppen en in staat moet zijn om uit te stijgen boven de schepping tot aan de Sjabbatrust, sluit het Kiddoeshgebed af met de relatie van het joodse volk tot de Sjabbat. Zo wordt de cirkel van de relatie tussen God en de mens gesloten. Daarna drinkt degene die het Kiddoesh gebed gezegd heeft zelf uit de beker, waarbij hij deelneemt aan de vereniging van het stoffelijke met het geestelijke, dat de essentie van ieder ritueel is. Dan nemen alle tafelgenoten een slokje uit dezelfde beker. Op deze wijze neemt iedereen deel aan de betekenisvolle daad van het beginnen van de Sjabbat, die vertegenwoordigd wordt door het bloeien van de roos. Dat is de beker van de verlossing van het individu, van het volk en van de gehele wereld.

Volgende plaatsing : KASJROET

Geef een reactie